Osteoporose

 Wat is osteoporose?

Osteoporose is een aandoening van het skelet. Het ontstaat wanneer er meer bot wordt afgebroken dan opgebouwd, wat tot botontkalking leidt. De totale hoeveelheid botweefsel vermindert, zodat de botten brozer worden en de kans op breuken verhoogt. Zolang er geen breuken optreden, verloopt de afbraak van het bot pijnloos . Daardoor wordt de ziekte soms pas in een laat stadium ontdekt. Onverklaarbare pijn in de onderrug is soms het eerste teken . Of je wordt kleiner (minstens 3cm) en je houding verandert door de inzakking of breuk van broze wervels. Zelfs kleine ongelukken, zoals een val, kunnen een breuk veroorzaken. De meest voorkomende breuken als gevolg van osteoporose zijn pols-, heup- en wervelbreuken. Met de leeftijd genezen breuken langzamer en houdt de pijn langer aan. Botontkalking komt zowel bij vrouwen als bij mannen voor. Risicogroepen zijn vrouwen na de menopauze en personen ouder dan 70 jaar.Zo kunnen vrouwen tot 15% van hun botmassa verliezen in de eerste 6 jaren na de menopauze ten gevolge van de verminderde aanmaak van oestrogeen. Met behulp van een test kunnen deze vrouwen bepalen of ze een laag, matig of hoog risico hebben op osteoporose op basis van hun leeftijd en gewicht.

 

 Wat is de oorzaak?

Meestal is er geen duidelijke oorzaak voor het ontstaan van osteoporose. In sommige families komt osteoporose meer voor dan in andere, want 75% van de maximale botmassa is erfelijk bepaald.

Sommige factoren kunnen het osteoporoseproces wel versnellen:

  • Leeftijd

  • Menopauze

  • Te weinig calciuminname via de voeding

  • Onvoldoende vitamine D3

  • Te weinig beweging

  • Alcohol, koffie en roken

  • Bepaalde aandoeningen of medicatie

Osteoporoserisicotest in één minuut”, is een korte vragenlijst voor zowel mannen als vrouwen die kan helpen andere risicofactoren voor osteoporose te bepalen. Indien u één of meerdere vragen met ‘ja’ beantwoordt, dan heeft u een verhoogde kans op osteoporose. In dit geval is het verstandig om met uw arts te praten over osteoporose.

 

 Wat doet calcium?

Om nieuw bot aan te maken, heeft je lichaam voldoende calcium nodig. Daarnaast is calcium ook essentieel voor andere lichaamsfuncties, zoals de de werking van het zenuwstelsel en het samentrekken van spieren (bv het hart!). Bij een tekort aan calcium, worden de calciumreserves in het bot aangesproken en wordt het bot nog poreuzer.

De volwassen man en vrouw heeft gemiddeld 1000 mg (= 1 gram) elementair calcium nodig per dag. De voornaamste calciumbronnen zijn zuivelproducten, maar ook gedroogde vijgen of groenten zoals brocolli en spinazie bevatten calcium. 1000 mg calcium komt overeen met 5 glazen melk, 30 g kaas of 125 g yoghurt. Bekijk deze tabel voor andere calciumbronnen.

 

 Wat met vitamine D?

Vitamine D zorgt voor de opname van calcium in het spijsverteringsstelsel en helpt zo botontkalking te voorkomen. Een dagelijkse hoeveelheid van minimaal 800 IE vitamine D is aanbevolen bij mensen met kans op osteoporose. Vitamine D is weinig beschikbaar in onze voeding. De belangrijkste opname van vitamine D, gebeurt in onze huid, door blootstelling aan de zon. Zich dagelijks blootstellen aan zonlicht is een must. Toch hebben oudere mensen nog vaak een tekort aan vitamine D. Dan is het aangeraden om een vitamine D supplement in te nemen.

 

 Preventie van osteoporose

  • Lichaamsbeweging: Lichaamsbeweging bevordert de versteviging van de botten én spieren. Sterkere spieren verminderen de kans om vallen.

  • Blootstelling aan zonlicht:  Ga minstens 15 minuten per dag met blote handen en gezicht in de zon.

  • Calciumrijke voeding: 3 à 4 porties melkproducten per dag aan te vullen met groene groenten, gedroogd fruit en noten.

  • Rookstop

  • Matige alcoholconsumptie

  • Valpreventie: Door het ouder worden vermindert het zicht, het evenwicht en de spieren worden minder sterk. Zorg dus voor een veilige omgeving met weinig obstakels, zoals losliggende tapijten, draag geschikt schoeisel en zorg voor een goed zicht (bril). Bovendien bestaan er oefeningen die de houding en het evenwicht verbeteren.

 

 Behandeling

Toediening van calcium en vitamine D alleen volstaan niet, maar is wel een essentieel onderdeel van de osteoporosebehandeling. Er bestaan meerdere medicijnen om botontkalking te behandelen. Er zijn geneesmiddelen die de botafbraak afremmen en andere die de botaanmaak stimuleren. Deze geneesmiddelen zullen zo de botsterkte verbeteren en het risico op breuken verminderen. De arts zal dit met u bespreken.

 

 Enkele nuttige links